Qui penis aquam turbat?

Nie tak całkiem dawno, pewna sympatyczna znajoma z czatu, a stamtąd głównie pochodzą moi znajomi z sieci, sugerowała mi, że niszowe jest trendy. Zrozumiałem to tak, że modne, dobre i wartościowe jest czytanie niskonakładowych książek, pism, oglądanie niepopularnych kanałów telewizyjnych, zainteresowanie kinem offowym czy mało popularną sztuką performance.
Znajduję w tym pewien paradoks, bowiem popularyzacja takich niszowych dziedzin, częste sugerowanie innym by zainteresowali się tym elementem kultury, uczyniłoby z tych zjawisk coś popularnego, a może nawet masowego. A przecież to co lubią masy- popkultura- dla kogoś kto preferuje niszowość jest obciachem, złem.
Wybaczcie, ale odwołam się do przykładu z dziedzin, które są mi mniej obce. Weźmy taki rynek nieruchomości w USA. Jest uboga dzielnica, z kiepską infrastrukturą, dużym procentem przestępczości itd. Pewnego dnia znany i bogaty pisarz postanawia tam kupić dom. Kupuje dom, warty 50 tys. za 200 tys. Ceny zaczynają rosnąć, bowiem inni, którzy uważają pisarza za uznanego, za kogoś ze smakiem, kupują domy w tej- powiedzmy- murzyńskiej dzielnicy. Kiedy ceny osiągają milion czy dwa miliony, ubodzy mieszkańcy pozbywają się ich chętnie, bo robią interes życia. Poza tym, gdy zaczyna przybywać bogatych mieszkańców, spada przestępczość, wzmaga się kontrola policyjna, a biedota, często bezrobotna i nierzadko mająca na pieńku z prawem, zaczyna się tam źle czuć. Ostatni- zwabieni połyskiem niszowej dzielnicy i modnej wśród artystów- biznesmeni, płacą już za pojedynczy dom kilka milionów.
Wtedy bogaty literat, który kupił jako pierwszy- sprzedaje dom z kilkusetprocentowym zyskiem, ostatniemu frajerowi. Potem kolejni, którzy dostają ciekawe oferty z kilkukrotnym przebiciem. Może nawet dom kupi szef gangu czarnoskórych, rodem z "Pulp Fiction"- Mr Wallace. Ceny wtedy zaczynają gwałtownie spadać, a ubodzy, którzy wcześniej sprzedali domy i zostali bogaczami, odkupują je za bezcen w fazie paniki na rynku.
W taki sposób uboga, popkulturowa i kiepska dzielnica mieszkalna przeżywa swe fazy, niczym "Kameleon" Czechowa. Są to klasyczne mechanizmy rynkowe, funkcjonujące również na rynku różnych dziedzin kultury.
Kiedy startowały w Polsce blogi, mieli je nieliczni, bo nie były popularne, mogły stanowić wówczas miejsca dla pewnego rodzaju elit, jeszcze pięć lat temu. Dziś, kiedy stało się to popularne, pisanie bloga może stać się elementem popkultury czy nawet kiczem.
TVP Kultura ma się zajmować właśnie tego typu rzeczami, spoza popkultury, z innych rejonów niż to co w masmediach.
Elity intelektualne i światli ludzie starają się ów program popularyzować. By dotarł pod strzechy, by był darmowy i ogólnodostępny. W efekcie, by prezentowane w nim programy i koncepcje, stały się modne pośród mas. Nie wspomnę już o takim drobiazgu, że popularność artysty wymusi prędzej czy później na nim zachowania i postawy, w których będzie się on starał dostosować do gustu widza masowego. Zaś elity, które wcześniej uważały rzecz za dobrą sztukę czy kino, odejdą od tego, bo nie będzie to już czymś niszowym, elitarnym i zarazem nobilitującym.
No bo ileż fajniej jest spotkać na przyjęciu czy choćby w sieci jedną bądź parę bratnich dusz, które wiedzą kto to Lars von Trier, takich, którzy widzieli wszystkie filmy Bergmana albo znają duet performerski Sędzia Główny. (film raczej dla dorosłych, choć nie mam pewności, więc nieletni nie klikać!)

Artystki Karolina Wiktor i Aleksandra Kubiak połączone, których cipki i usta połączone są plastikowymi rurkami, wystawa "Dzień Matki" w Warszawie, 2005

 

Tu grupa "Sędzia Główny" w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie można było na festiwalu "Interakcje" zagrać o prawo posiadania tych kobiet przez 24 godziny, 2006 (zapewne drugą nagrodą było prawo posuiadania tych pań przez 48 godzin, a trzecią- przez 72 godziny)/przyp. proc/

Każdy lubi się wyróżniać: znajomością rzadkiego języka, prawie nieużywanych słów, słuchaniem muzyki, o której 99% populacji nie ma bladego pojęcia, oglądaniem filmów, których nikt prócz grona kilkuset osób w kraju nie zna. Uprawianiem jakiegoś sportu, który jest rzadki: softball, podnoszenie ciężarów kobiet, waterpolo. W takiej dyscyplinie jest też dużo łatwiej zdobić mistrzostwo, być najlepszym, bo na przykład w Polsce istnieje tylko kilka klubów piłki wodnej. Wiele krajów nawet nie wystawia w tych dyscyplinach zawodników w igrzyskach olimpijskich, stąd łatwiej zdobyć medal, przy relatywnie niewielkim wkładzie treningowym.
Wydaje mi się, że wiele osób jest w błędzie, sądząc, iż znajomość wymienianych przeze mnie elementów ich w jakiś sposób nobilituje, wyróżnia i tylko dzięki temu, że czytają pewne książki, oglądają określone filmy czy znają i interesują się, powiedzmy, skrajnie konceptualną sztuką.
Widziałem parę lat temu program "Noc artystów" w TVP Kultura i wówczas zainteresowałem się tym duetem. Kiedy pytałem ludzi na czacie czy to znają, nie znalazłem nikogo, kto wiedziałby coś na ów temat. Czułem się lepszy. Teraz Wam już powiedziałem i Wy wiecie to co ja. Do tego wszystkiego, chciałbym, by ów blog odwiedzały masy, które podniosą mi rank, przez co moi czytelnicy poznają ten duet performerski "Sędzia Główny" i w czym ja teraz będę od nich lepszy? O czym im napiszę? Przecież nie o Dodzie czy Kasi Cichopek. A może, może kiedyś, kiedy już będą stare i niemodne, wtedy kupię ich akcje. Choć nie chwyta się spadających noży, jak to mówią giełdowi wyjadacze.

Fotografie pochodzą z archiwum strony culture.pl.